← Alle inzichten
AI-verordening · Artikel 50

Artikel 50 van de AI-verordening: transparantie, de gedragscode en de deadline van 2 december

Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Generatieve AI-systemen die al op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 om hun output te markeren.

LMXAI · Leiden, NL · Gepubliceerd · Herzien

Samenvatting

Artikel 50 van de AI-verordening (EU AI Act) legt transparantieplichten op: mensen vertellen dat ze met een AI-systeem te maken hebben, gegenereerde of gemanipuleerde content machineleesbaar markeren, deepfakes melden en bepaalde tekst van publiek belang labelen. Dit artikel legt elke plicht uit in producttermen, vat samen wat de definitieve gedragscode van juni 2026 van aanbieders en gebruiksverantwoordelijken vraagt, en beschrijft de overgangsperiode die de AI-omnibus gaf aan systemen die al op de markt waren, die op 2 december 2026 afloopt. Het bespreekt het onderzoek naar watermerken en detectie, en sluit af met een productchecklist en antwoorden op veelgestelde vragen.

Trefwoorden AI-verordening artikel 50 · AI Act artikel 50 · transparantie · gedragscode · watermerk AI · C2PA · deepfakes · AI-label

Inhoud

  1. Inleiding
  2. Belangrijke data
  3. Achtergrond en verwant werk
  4. Wie moet wat doen
  5. Vertel gebruikers wanneer ze met AI te maken hebben
  6. Markeer gegenereerde content: wat de gedragscode vraagt
  7. Deepfakes vragen een zichtbare melding
  8. Tekst van publiek belang heeft een aparte regel
  9. De deadline van 2 december 2026
  10. Productchecklist
  11. Wat dit betekent voor de architectuur
  12. Veelgestelde vragen
01

Inleiding

Artikel 50 van de AI-verordening (de EU AI Act) is geen toekomstige eis meer. De transparantieverplichtingen gelden sinds 2 augustus 2026[1].

Sinds de tekst werd aangenomen zijn er twee dingen veranderd. In juni 2026 publiceerde de Europese Commissie de definitieve gedragscode voor transparantie van AI-gegenereerde content (Code of Practice), die "machineleesbaar en detecteerbaar" vertaalt naar concrete technieken[2]. En de AI-omnibus, van kracht sinds 27 juli 2026, gaf aanbieders van generatieve systemen die al op de markt waren tot 2 december 2026 om hun output te markeren[3].

Voor productteams is dit een vraagstuk van interface, metadata en pipeline, geen disclaimer in de footer.

02

Belangrijke data

Datum Wat geldt
2 augustus 2026 Artikel 50 geldt: melden van AI-interactie, markeren van gegenereerde content, melden van deepfakes en van tekst van publiek belang. Nieuwe generatieve systemen die vanaf deze datum op de markt komen, markeren hun output vanaf dag één.
Juni 2026 Definitieve gedragscode voor transparantie van AI-gegenereerde content gepubliceerd; vrijwillig, open voor ondertekening.
27 juli 2026 AI-omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) van kracht.
2 december 2026 Einde van de overgangsperiode voor de markeringsplicht van artikel 50, lid 2, voor aanbieders van generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht.
2 februari 2027 Detectie van watermerken moet interoperabel zijn tussen aanbieders, volgens de gedragscode.

Content die vóór 2 augustus 2026 is gegenereerd en beschikbaar gesteld, hoeft niet met terugwerkende kracht te worden gemarkeerd[2].

03

Achtergrond en verwant werk

Artikel 50 van de verordening legt transparantieplichten op aan systemen die met mensen communiceren of content genereren[1]. De technische vraag achter "detecteerbaar" is in de literatuur nog open. Een watermerk kan met verwaarloosbaar effect op de kwaliteit in gegenereerde tekst worden ingebed en uit een kort stuk tokens worden gedetecteerd zonder toegang tot het model[4], en zo'n tekstwatermerk draait inmiddels in productie met minimale extra latency[5]. Voor beelden kan een watermerk in de decoder van een diffusiemodel worden ingebouwd, zodat elk gegenereerd beeld het draagt[6].

Dezelfde literatuur laat de grenzen zien. Herhaald parafraseren verlaagt de detectie van uiteenlopende tekstdetectoren aanzienlijk, ook die op basis van watermerken[7], en onzichtbare watermerken op pixelniveau kunnen worden verwijderd door het beeld opnieuw te genereren[8]. Daarom vraagt de gedragscode meer dan één techniek, en daarom hoort markering in de generatiepipeline en niet in detectie achteraf.

Juridisch onderzoek voegt een punt over verantwoordelijkheid toe: plichten moeten passen bij de actoren in de keten, met onderscheid tussen ontwikkelaars, gebruiksverantwoordelijken, professionele en niet-professionele gebruikers en ontvangers van output[9]. Artikel 50 doet precies dat, en daarom is de eerste vraag altijd: zijn wij aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?

04

Wie moet wat doen

Lid Wie Plicht
50(1) Aanbieders van AI-systemen die met mensen communiceren Het systeem zo ontwerpen dat mensen weten dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat uit de context duidelijk is.
50(2) Aanbieders van systemen die audio, beeld, video of tekst genereren Output machineleesbaar markeren, zodat te detecteren is dat het door AI is gegenereerd of gemanipuleerd.
50(3) Gebruiksverantwoordelijken van emotieherkenning of biometrische categorisering De betrokken personen informeren.
50(4) Gebruiksverantwoordelijken die deepfakes of AI-tekst van publiek belang publiceren Melden dat de content kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd.
50(5) Alle bovenstaande De informatie duidelijk geven, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling.

Een bedrijf dat een chatbot bouwt op een algemeen model en die op de eigen website zet, is meestal aanbieder van die chatbot voor lid 1, en gebruiksverantwoordelijke voor wat het ermee publiceert onder lid 4. De plichten stapelen zich op.

05

Vertel gebruikers wanneer ze met AI te maken hebben

Aanbieders van AI-systemen die direct met mensen communiceren, moeten het systeem zo ontwerpen dat gebruikers weten dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat uit de context duidelijk is[1].

Voor chatbots en agentische interfaces is expliciete melding in het product het veiligste patroon, in plaats van te vertrouwen op branding of aannames van gebruikers:

  • een zichtbaar label "AI-assistent" of iets vergelijkbaars;
  • onboardingtekst die uitlegt dat antwoorden door een AI-systeem worden gegenereerd;
  • een melding aan het begin van een spraak- of chatgesprek waar een gebruiker redelijkerwijs een mens zou kunnen verwachten.
06

Markeer gegenereerde content: wat de gedragscode vraagt

Aanbieders van generatieve AI-systemen moeten hun output machineleesbaar en detecteerbaar maken als door AI gegenereerd of gemanipuleerd[1]. De definitieve gedragscode beschrijft hoe[2]:

  • Minstens twee markeringstechnieken, bijvoorbeeld ondertekende, manipulatiebestendige metadata samen met een onzichtbaar watermerk. Eén techniek volstaat voor vrije tekst, die geen metadata kan dragen.
  • Korte tekst is vrijgesteld van een watermerk: tekst onder ongeveer 200 tokens, een drempel die volgens de code omlaag kan naarmate watermerken beter worden.
  • Een detectiemechanisme, in principe gratis, met vrije toegang voor toezichthouders, media, factcheckers en onderzoekers.
  • Interoperabele detectie van watermerken tussen aanbieders uiterlijk 2 februari 2027.
  • Niet strippen: aanbieders moeten gebruikers verbieden de metadata te verwijderen.

De gedragscode is vrijwillig, de plicht die ze invult niet. Ondertekenen is een praktische manier om te laten zien dat een markeringsaanpak de afgesproken stand van de techniek volgt. Hoe C2PA-manifesten en watermerken samenwerken, leggen we uit in C2PA en AI-watermerken voor artikel 50.

07

Deepfakes vragen een zichtbare melding

Gebruiksverantwoordelijken die AI gebruiken om beeld, audio of video te genereren of te manipuleren dat lijkt op echte personen, voorwerpen, plaatsen of gebeurtenissen, moeten melden dat het kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd[1].

De gedragscode beschrijft hoe een goed label eruitziet[2]: direct herkenbaar zonder interactie, lang genoeg zichtbaar, waar mogelijk in de content zelf opgenomen en waarneembaar bij de eerste blootstelling. De code bevat drie EU-iconen: volledig door AI gegenereerd, door AI aangepast, en een basisicoon met een interactieve tweede laag. Waar geen beeld is, zoals bij alleen audio, is een gesproken disclaimer nodig.

Informatie alleen in metadata verstoppen is niet hetzelfde als een melding aan de gebruiker. Markeren (lid 2) en labelen (lid 4) zijn twee verschillende plichten, vaak bij twee verschillende bedrijven.

08

Tekst van publiek belang heeft een aparte regel

AI-gegenereerde of gemanipuleerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van publiek belang, moet worden gemeld, tenzij er menselijke controle of redactionele controle heeft plaatsgevonden en iemand redactionele verantwoordelijkheid draagt[1]. Volgens de richtsnoeren van de Commissie bij artikel 50 is een spellingcontrole of een vluchtige goedkeuring geen redactionele controle, en de gedragscode verwacht dat de controleprocedure is vastgelegd[2].

Een praktische maatregel is om voor elk publiek stuk vast te leggen:

  • of het door AI is gegenereerd;
  • of het wezenlijk door AI is aangepast;
  • wie het heeft gecontroleerd, en wanneer;
  • welke redactionele eigenaar het heeft goedgekeurd.

Dat levert bewijs op dat later kan worden gecontroleerd.

09

De deadline van 2 december 2026

De AI-omnibus gaf alleen een overgangsperiode van vier maanden voor de markeringsplicht van artikel 50, lid 2, en alleen aan aanbieders van generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht[3]. Zij moeten hun output uiterlijk 2 december 2026 markeren. De rest van artikel 50 geldt al: het melden van AI-interactie, deepfakelabels en de regel voor tekst van publiek belang zijn niet uitgesteld. Systemen die vanaf 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht, kregen geen overgangsperiode.

Op dezelfde datum gaan nieuwe verboden in: vanaf 2 december 2026 zijn AI-systemen verboden die niet-consensueel intiem materiaal of materiaal van seksueel kindermisbruik genereren[3]. Voor een generatief beeld- of videoproduct vallen het markeerwerk en het veiligheidswerk in dezelfde sprint.

Met zes weken te gaan is het realistische plan voor een systeem dat al in productie draait: kies de twee markeringslagen, bouw ze in het generatiepad, test of ze de exportpaden overleven die uw gebruikers echt nemen, publiceer of verwijs naar een detector, en leg alles vast.

10

Productchecklist

  1. Bent u aanbieder, gebruiksverantwoordelijke of allebei, per AI-functie?
  2. Wordt AI-interactie duidelijk gemeld in de interface, bij de eerste interactie?
  3. Wordt gegenereerde output gemarkeerd met twee technieken (één voor vrije tekst), boven de drempel voor korte tekst?
  4. Overleven de markeringen export, hercodering en de platforms waar uw content terechtkomt?
  5. Is er een detectiemechanisme, en kunnen derden het gebruiken?
  6. Zijn deepfakelabels zichtbaar bij de eerste blootstelling, met een gesproken disclaimer waar geen scherm is?
  7. Heeft tekst van publiek belang een vastgelegde procedure voor menselijke controle en redactionele verantwoordelijkheid?
  8. Worden transparantiebeslissingen vastgelegd met de systeemversie, zodat u ze kunt tonen bij een audit of klacht?
11

Wat dit betekent voor de architectuur

Artikel 50 moet niet worden afgehandeld met juridische tekst in een footer. Een duurzame invulling vraagt product-, engineering- en governancemaatregelen die samenwerken.

LMXAI behandelt transparantie als onderdeel van de opleverpipeline: melding in de interface, herkomstmanifesten, watermerken, auditlogs en reviewstatussen zijn systeemfuncties. Zo blijft compliance dicht bij hoe het product zich echt gedraagt, en dat is wat een LLM Production Check beoordeelt.

12

Veelgestelde vragen

Wanneer geldt artikel 50 van de AI-verordening?

Sinds 2 augustus 2026. De enige uitzondering is de markeringsplicht van artikel 50, lid 2, voor generatieve systemen die al vóór die datum op de markt waren; die hebben volgens de AI-omnibus tot 2 december 2026.

Geldt de overgangsperiode tot 2 december 2026 ook voor chatbotmeldingen of deepfakelabels?

Nee. Ze geldt alleen voor machineleesbare markering van output door aanbieders van generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht. Het melden van AI-interactie, deepfakelabels en de regel voor tekst van publiek belang gelden sinds 2 augustus 2026.

Is de gedragscode verplicht?

Nee, ze is vrijwillig. De plichten in artikel 50 zijn verplicht, en de gedragscode beschrijft hoe u eraan voldoet. Ondertekenen is een praktische manier om te laten zien dat uw markering en labels de afgesproken stand van de techniek volgen.

Hebben we zowel metadata als een watermerk nodig?

Volgens de gedragscode wel voor beeld, audio en video: minstens twee technieken, zoals ondertekende metadata en een onzichtbaar watermerk. Vrije tekst, die geen metadata kan dragen, mag één techniek gebruiken, en tekst onder ongeveer 200 tokens is vrijgesteld van een watermerk.

We gebruiken een model alleen via een API. Zijn we aanbieder onder artikel 50, lid 2?

Als uw product content genereert en die onder uw naam aan gebruikers toont, bent u waarschijnlijk de aanbieder van dat systeem voor lid 2, ook als het model van een ander komt. Kijk wat de modelaanbieder al markeert, en voeg toe wat uw eigen pipeline nodig heeft, zoals een manifest dat met uw eigen certificaat is ondertekend.

Primaire bronnen

Verder lezen

Referenties

  1. European Parliament and Council of the European Union (2024). Regulation (EU) 2024/1689 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, L series, 12 July 2024. eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng
  2. European Commission (2026). Code of Practice on Transparency of AI-generated Content. European Commission, Shaping Europe's digital future. digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/signing-code-practice-transparency-ai-generated-content
  3. European Parliament and Council of the European Union (2026). Regulation (EU) 2026/1744 of 8 July 2026 amending Regulation (EU) 2024/1689 (Digital Omnibus on AI). Official Journal of the European Union, L series, 24 July 2026. eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202601744
  4. Kirchenbauer, J., Geiping, J., Wen, Y., Katz, J., Miers, I., & Goldstein, T. (2023). A watermark for large language models. Proceedings of the 40th International Conference on Machine Learning (ICML 2023). arxiv.org/abs/2301.10226
  5. Dathathri, S., See, A., Ghaisas, S., Huang, P.-S., McAdam, R., Welbl, J., et al. (2024). Scalable watermarking for identifying large language model outputs. Nature, 634, 818–823. doi.org/10.1038/s41586-024-08025-4
  6. Fernandez, P., Couairon, G., Jégou, H., Douze, M., & Furon, T. (2023). The Stable Signature: Rooting Watermarks in Latent Diffusion Models. Proceedings of the IEEE/CVF International Conference on Computer Vision (ICCV 2023). arxiv.org/abs/2303.15435
  7. Sadasivan, V. S., Kumar, A., Balasubramanian, S., Wang, W., & Feizi, S. (2023). Can AI-generated text be reliably detected?. arXiv preprint arXiv:2303.11156 (published in Transactions on Machine Learning Research). arxiv.org/abs/2303.11156
  8. Zhao, X., Zhang, K., Su, Z., Vasan, S., Grishchenko, I., Kruegel, C., Vigna, G., Wang, Y.-X., & Li, L. (2024). Invisible Image Watermarks Are Provably Removable Using Generative AI. Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS 2024). arxiv.org/abs/2306.01953
  9. Hacker, P., Engel, A., & Mauer, M. (2023). Regulating ChatGPT and other large generative AI models. Proceedings of the 2023 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT '23), 1112–1123. doi:10.1145/3593013.3594067 arxiv.org/abs/2302.02337

Elke referentie is gecontroleerd bij de uitgever, arXiv of de officiële bron.

Citeren

LMXAI. (2026). Artikel 50 van de AI-verordening: transparantie, de gedragscode en de deadline van 2 december. LMXAI Inzichten. https://lmxai.com/nl/insights/eu-ai-act-article-50-transparency.html